Türkiye'de bir parselle ilgili neredeyse her ciddi işlemin — yapı ruhsatı, imar planı, altyapı projesi — başlangıç noktası aynıdır: arazinin bugünkü hâlini gösteren güvenilir bir harita. Bu haritanın resmî adı halihazır haritadır ve üretimi, Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin (BÖHHBÜY) belirlediği standartlara tabidir.
Bu yazıda halihazır haritanın ne olduğunu, plankoteden farkını, hangi işlemlerde istendiğini ve süreci kimin yürüttüğünü açıklıyoruz.
01Halihazır harita neleri gösterir?
- Yapılar ve tesisler: binalar, duvarlar, çitler, direkler, rögarlar ve diğer altyapı elemanları.
- Ulaşım ve çevre: yollar, kaldırımlar, refüjler, ağaçlar ve yeşil alanlar.
- Arazi topoğrafyası: kotlar ve eş yükselti eğrileri; arazinin eğimi ve şekli.
- Koordinat çerçevesi: tüm detaylar TUREF/ITRF96 datumunda, ilgili 3 derecelik TM diliminde koordinatlandırılır.
Kısacası halihazır harita, arazinin "fotoğrafı" değil, ölçüye dayalı teknik modelidir — projeler ve planlar bunun üzerine çizilir.
02Plankoteden farkı nedir?
Plankote, parselin kotlarını (yükseklik değerlerini) ve gerektiğinde kesitlerini gösteren, kapsamı daha dar bir ölçüm çalışmasıdır. Mimari projenin araziye oturtulması, subasman kotunun belirlenmesi ve hafriyat hesapları için kullanılır; birçok belediye ruhsat sürecinde proje eki olarak ister.
Halihazır harita ise resmî standartta, tüm detayları içeren ve resmî kullanımda ilgili idarenin onayından geçen üründür. Pratik kural: plan/proje altlığı için plankote, imar ve resmî işlemler için halihazır harita — ama kesin gereklilik, işleme ve belediyeye göre değişir. Ayrıntılar için halihazır harita ve plankote hizmet sayfamıza bakabilirsiniz.
03Hangi işlemlerde istenir?
- İmar planı ve plan tadilatı: 3194 sayılı İmar Kanunu gereği planlar halihazır harita üzerine çizilir.
- Yapı ruhsatı: mimari projenin doğru kotlarla hazırlanması için güncel ölçüm (çoğunlukla plankote) istenir.
- Altyapı ve çevre düzenleme projeleri: yol, içme suyu, kanalizasyon, istinat ve peyzaj tasarımı.
- Hafriyat hesapları: kazı-dolgu miktarlarının plankote verisiyle hesaplanması.
04Kim üretir, kim onaylar?
Halihazır harita ve plankote, HKMO büro tescilli serbest harita mühendisliği bürolarınca üretilir. Arazi ölçümü GNSS RTK (TUSAGA-Aktif ağı) veya total station ile yapılır; geniş arazilerde dron fotogrametrisi altlık olarak kullanılabilir.
Resmî işlemlerde kullanılacak halihazır haritalar ilgili idarenin onayına sunulur: belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında valilik (ilgili il idaresi). Onay süreci ve istenen format, idareye göre değişebilir.
Ölçüme başlamadan önce, haritanın hangi amaçla ve hangi idareye sunulacağını büroya net olarak iletin; ölçek, kapsam ve onay yolu buna göre belirlenir.
05Ücret ve süre
Ücret; arazinin büyüklüğüne, eğimine, detay yoğunluğuna ve ile göre değişir — bu yüzden parseli görmeden verilen tek tip fiyat gerçekçi değildir. Standart kentsel parselde arazi çalışması yarım gün, teslim 3-5 iş günüdür. Somut fiyat için taşınmaz bilgileriyle ücretsiz teklif istemeniz yeterli; 24 saat içinde yanıt alırsınız.